Zara’da Tarihi Bir Anıt

1914 yılında Zara’da kışlalar denilen yerde 36. Piyade Alayı kurulmuş. Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasıyla buraya bir de askeri hastane açılmış. Zara; doğuya ve Karadeniz’e giden yolların kavşağında bulunması nedeniyle cepheye giden hasta ve yaralı askerler burada tedavi görüyordu. Bu askeri hastanede bir Türk, iki Ermeni doktor görev yapıyordu. 1915 yılında alayda salgın bir hastalık çıkıyor. Bu salgında pek çok askerimiz hayatını kaybediyor.
Zara’da ikamet eden Kadiriye Köyü’nden 95 yaşındaki Abu dedenin 10 Ağustos 1994 günü evine ziyarete gittim. Ziyaretim esnasında 36. Piyade Alayı’nda çıkan bulaşıcı hastalık hakkında bana bildiklerini anlattı. Abu dede, 1331 tarihinde alayda salgın bir hastalık çıktığını, pek çok askerimizin bu salgında şehit olduğunu, eli silah tutanların cephede bulunduğundan hayatını kaybeden askerleri defnedecek kimsenin olmadığını, sonradan bugünkü Şehitliğin olduğu yerde açılan toplu mezara askerlerin defnedildiğini anlattı.
Bazı kaynaklardan edindiğim bilgilere göre; Zaralı Kaymakların Osman usta ile Simon Veyani isimli Rum usta tarafından 1917 yılında toplu mezarlığın olduğu yere bir anıt inşa edilmiş. Yetkililer, çeşitli gerekçelerle bu anıtı patlayıcı madde ile yıkmış. Anıtın yerine Mimar Veli Yıldızhan tarafından ikinci bir anıt yapılmış. Günümüzde mevcut olan anıt, dönemin Cumhurbaşkanı Kenan Evren tarafından 1987 yılında gerçekleştirilen törenle açılmış.
Bu vesileyle Zara Şehitliği’nde yatan tüm şehitlerimizin aziz ruhları şâd olsun.

10 Aralık, 2007, Akören

Açıklamalar:
Veli Yıldızhan; Sivas’ın İşhanı Köyü’ndendir.
Kenan Evren; 1940’lı yıllarda teğmen olarak Zara 36. Piyade Alayı’nda görev yapmıştır.

Kaynaklar:
1. İsmail Hakkı ACAR; Zara Eski Milli Eğitim Müdürü, Zara Haber Dergisi.
2. Abu dede; İlçemiz esnaflarından Kasap Şakir’in babası olup 100 yaşında vefat etmiştir.
3. Yusuf Çınar Arşivi Akören Köyü/2007